Hội chứng phân trắng, phân lỏng là một trong những vấn đề phổ biến trên tôm thẻ chân trắng, thường xuất hiện sau các đợt mưa kéo dài, biến động môi trường, rớt tảo hoặc các tác nhân gây rối loạn hệ tiêu hóa. Nếu không được xử lý kịp thời, tôm sẽ giảm ăn, đường ruột suy yếu, cơ thịt teo (óp thân), tăng hao hụt và làm giảm chất lượng thương phẩm.Etech STC giới thiệu quy trình điều trị hội chứng phân trắng, phân lỏng trên tôm thẻ chân trắng theo 3 bước như sau:
1. Bước 1: Xử lý khi phát hiện tôm bị hội chứng phân trắng (Ngày 1)
Xử lý môi trường
- Tạt STC A8 với liều lượng 1 kg/1.000 m³ nước.
- Giảm 30% lượng thức ăn so với bình thường.
Chế độ cho ăn: chia 6 cữ/ngày để để tăng hiệu quả trộn thuốc.
Cữ sáng 7h, 10h và trưa 12h
- Nước G2: 5ml/kg thức ăn.
- STC-ZCOR: 15 ml/kg thức ăn.
- STC HELP 8: 5 g/kg thức ăn.
- R2: 5g/kg thức ăn.
Cữ chiều 14h, 16h và tối 18h (hoặc 19h)
- G1: 5 g/kg thức ăn.
- STC-ZCOR: 15 ml/kg thức ăn.
- R1: 5g/kg thức ăn.
- STC HELP 8: 5g/kg thức ăn.
- STC Clean: 10 g/kg thức ăn.
- Hoặc thay thế bằng Aqua SH: 10 g/kg thức ăn.
Xử lý bổ sung
- Buổi trưa tạt SJC 009 với liều 5 kg/1.500 m³ nước đối với ao nuôi mật độ dưới 100 con/m².
- Đối với ao nuôi mật độ cao hơn 100 con/m², tăng gấp đôi liều lượng.
- Buổi tối tạt vôi nóng CaO với liều 10 kg/1.000 m³ nước.
Lưu ý
- Tăng cường siphon đáy ao nhằm loại bỏ phân thải ra ngoài càng sớm càng tốt.
- Tất cả các cữ ăn nên pha chung với nước tăng sinh STC 22 trước khi cho ăn nhằm tăng hiệu quả hấp thu.

Hình phân trắng nổi lên mặt nước ở ao nuôi.
2. Bước 2: Duy trì điều trị hội chứng phân trắng (Ngày 2)
Tiếp tục thực hiện đầy đủ các biện pháp xử lý môi trường và chế độ cho ăn như ngày thứ nhất.
Trong giai đoạn này cần:
- Theo dõi lượng phân trắng trong nhá và trên mặt nước.
- Kiểm tra đường ruột, gan tụy và sức ăn của tôm.
- Duy trì siphon đáy thường xuyên để giảm áp lực mầm bệnh trong ao.

Hình kiểm tra chọp TTCT bị hội chứng phân trắng.
3. Bước 3: Phục hồi và phòng ngừa hội chứng phân trắng tái phát (Ngày 3 trở đi)
Tiếp tục xử lý và cho ăn tương tự ngày thứ hai cho đến khi tôm phục hồi hoàn toàn.
- Ngày thứ 4: Xử lý STC K9 với liều 500 g/1.000 m³ nước.
- Ngày thứ 5: Xử lý STC A8 với liều 1 kg/1.500 m³ nước.
- Từ các ngày tiếp theo: Duy trì xử lý xen kẽ STC K9 và STC A8 cách ngày cho đến khi tôm phục hồi khỏe mạnh hoàn toàn.
Ví dụ: Ngày 4 dùng STC K9 → Ngày 5 dùng STC A8 → Ngày 6 dùng STC K9 → Ngày 7 dùng STC A8... và tiếp tục luân phiên cho đến khi tôm ổn định.
Chương trình duy trì sau điều trị
Sau khoảng 4-5 ngày tôm phục hồi hoàn toàn, đường ruột ổn định và tôm bắt mồi tốt trở lại, thực hiện chương trình phòng ngừa định kỳ như sau:
Cữ sáng, trưa
- STC CLEAN: 5 g/kg thức ăn.
- STC-ZCOR: 10 ml/kg thức ăn.
- STC HELP 8: 5 g/kg thức ăn.
Cữ xế, chiều
- STC-ZCOR: 5 ml/kg thức ăn.
- STC HELP 8: 5 g/kg thức ăn.
- ZYM AQUA: 5 ml/kg thức ăn.
Phòng ngừa định kỳ
Định kỳ 5 ngày:
- Cho ăn G2 + R2 và G1+R1 vào 2 cữ sáng và chiều.
- Duy trì liên tục trong 2 ngày.
Hoặc:
- Thay thế G1 và G2 bằng sản phẩm G7 theo hướng dẫn kỹ thuật.
4. Những lưu ý quan trọng khi điều trị phân trắng, phân lỏng
- Trong quá trình điều trị, nên trộn thuốc vào thức ăn trước khi cho tôm ăn khoảng 60 phút, không nên để thức ăn đã trộn thuốc quá lâu. Đồng thời, nên chia khẩu phần thành khoảng 6 cữ ăn/ngày để tăng hiệu quả hấp thu và hỗ trợ hệ tiêu hóa của tôm.
- Hạn chế tối đa các tác động gây sốc (stress) cho tôm vì sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe và giảm hiệu quả điều trị. Có thể tham khảo 3 nguyên tắc bất di bất dịch trong nuôi trồng thủy sản tại: https://youtu.be/DHNHmicoUg4?si=G2xCjCzciObfxrEf.
- Trong suốt quá trình xử lý và điều trị, cần duy trì hệ thống quạt nước hoạt động liên tục 24/24 giờ để đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan và ổn định môi trường ao nuôi.
- Cần lựa chọn đúng phác đồ điều trị và kết hợp xử lý môi trường nước một cách phù hợp, triệt để. Nếu xử lý không đúng hoặc không dứt điểm, tôm rất dễ tái nhiễm, kéo dài tình trạng óp thân, trống ruột và làm giảm hiệu quả nuôi.
- Nên chuẩn bị sẵn thuốc và các sản phẩm cần thiết để có thể xử lý ngay khi phát hiện tôm có dấu hiệu phân lỏng hoặc phân trắng, giúp kiểm soát bệnh sớm và hạn chế thiệt hại.
- Điều trị HCPT bằng STC Z15 (kết hợp cho ăn và tạt) cho hiệu quả nhanh. Tuy nhiên, do chi phí điều trị tương đối cao nên cần cân nhắc hiệu quả kinh tế trước khi lựa chọn phương án này. Tham khảo video hướng dẫn tại link nội bộ:
5. Kết luận
Hội chứng phân trắng, phân lỏng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng mà còn làm giảm chất lượng tôm thương phẩm và hiệu quả kinh tế của vụ nuôi. Việc phát hiện sớm, xử lý đúng quy trình kết hợp quản lý môi trường và dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp tôm nhanh phục hồi, hạn chế hao hụt và giảm nguy cơ tái phát.
Viết bài: Ths. Lê Trung Thực
