NO STRESS TRONG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN: GIẢI PHÁP GIẢM STRESS CHO VẬT NUÔI

Stress (hay căng thẳng) là phản ứng tự nhiên của cơ thể và hệ thần kinh trước những áp lực, thách thức từ môi trường bên trong hoặc bên ngoài. Trong nuôi trồng thủy sản (NTTS), vật nuôi thường bị stress do áp lực từ môi trường kết hợp với sự tác động của người nuôi. Một trong 3 nguyên tắc bất di bất dịch để nuôi đạt hiệu quả là không gây stress (No Stress) cho vật nuôi. Bài viết tập trung vào các giải pháp nhằm giảm stress hay No Stress cho vật nuôi.

1. Tại sao phải No Stress?

• Khi vật nuôi bị stress, trạng thái cân bằng của cơ thể bị ảnh hưởng, khiến vật nuôi trở nên hung dữ hơn và gia tăng hoạt động, vận động. Trong điều kiện này, vật nuôi có thể cắn nhau gây tổn thương hoặc ăn nhau, từ đó làm gia tăng tỷ lệ hao hụt trong quá trình nuôi.
• Khi vật nuôi bị tổn thương, kết hợp với điều kiện môi trường ao nuôi bất lợi, nguy cơ phát sinh các vấn đề về bệnh lý sẽ gia tăng, như: ghẻ lở, đốm đen, cụt điệu bộ, thối đuôi,...
• Vật nuôi bị stress thường gia tăng hoạt động và di chuyển nhiều. Nếu trong quá trình nuôi không được bảo vệ tốt, vật nuôi có thể di chuyển ra ngoài khu nuôi hoặc nhảy lên bờ, dẫn đến mất sức, chậm tăng trưởng hoặc hao hụt.
• Môi trường nuôi bị stress có thể tác động trực tiếp đến vật nuôi, làm vật nuôi bị stress, từ đó dễ phát sinh bệnh hoặc nếu tình trạng kéo dài có thể dẫn đến bệnh. Khi đó, hiệu quả nuôi và lợi nhuận của người nuôi sẽ bị ảnh hưởng.

Hình cá chốt trâu hao hụt lớn khi thả do cá bị stress trong quá trình vận chuyển .

2. Ai làm No Stress?

Stress ở vật nuôi có thể xuất phát từ hai nhóm tác động chính: người nuôi và mẹ thiên nhiên – môi trường.

2.1. Người nuôi

Người nuôi nếu không quan tâm và kiểm soát tốt các yếu tố gây stress thì vật nuôi dễ phát sinh bệnh, trong đó có các nguyên nhân thường gặp:

• Tạt hóa chất với liều lượng mạnh để khống chế tảo, diệt khuẩn: Việc xử lý bằng các hóa chất như vôi, chlorine (clo), thuốc tím,... với liều lượng mạnh có thể gây stress cho vật nuôi. Do đó, khi sử dụng cần chia nhỏ liều lượng và thực hiện trong khoảng thời gian phù hợp, giúp vật nuôi có thời gian thích nghi, đồng thời giảm tác động đột ngột lên môi trường và vật nuôi.
• Sử dụng vi sinh đúng cách: Khi sử dụng chế phẩm vi sinh, nên chia nhỏ liều lượng và duy trì theo hướng ổn định, đều đặn nhằm hạn chế biến động đột ngột của môi trường, tránh gây sốc cho môi trường và vật nuôi. Có thể tham khảo thêm hướng dẫn sử dụng men vi sinh: Cách sử dụng men vi sinh trong nuôi tôm – ETECH STC
• Cấp và thay nước quá nhanh: Việc cấp hoặc thay nước với tốc độ quá nhanh và khối lượng lớn có thể gây biến động đột ngột các yếu tố môi trường, đồng thời gây sốc cho vật nuôi. Vì vậy, cần lựa chọn quy trình nuôi phù hợp; quá trình cấp, thay nước nên được thực hiện từ từ, có thời gian để môi trường và vật nuôi thích nghi dần.

2.2. Mẹ thiên nhiên – Môi trường

Các yếu tố tự nhiên và môi trường cũng có thể tác động trực tiếp đến trạng thái stress của vật nuôi.

• Mưa nhiều: Mưa lớn hoặc kéo dài có thể làm thay đổi nhiệt độ, pH, độ mặn và hàm lượng oxy trong nước; đồng thời làm mật độ vi khuẩn tăng cao, lượng ký sinh trùng có thể gia tăng, phèn tăng và quần thể tảo thay đổi. Những biến động này tạo áp lực lên vật nuôi và có thể gây stress.
• Nắng nóng: Nhiệt độ cao có thể làm tảo thay đổi, pH biến động, vi khuẩn gia tăng, đồng thời làm tăng áp lực của khí độc. Vật nuôi có xu hướng vận động nhiều hơn bình thường, khiến cơ thể mất cân bằng và gây stress. 
• Nhiệt độ lạnh: Khi nhiệt độ giảm, vật nuôi ít vận động, sức đề kháng yếu hơn; đồng thời có thể gia tăng áp lực về oxy và quá trình điều tiết của cơ thể, làm tiêu hao nhiều năng lượng và gây stress. Đây cũng là điều kiện có thể làm gia tăng áp lực của virus.