HƯỚNG DẪN PHÒNG VÀ TRỊ ĐỐM ĐEN, LỘT DÍNH VỎ, MẤT ĐIỆU BỘ TRÊN TÔM THẺ CHÂN TRẮNG (TTCT)

Đốm đen, rớt cụt thịt, lột dính vỏ, mất điệu bộ là những hiện tượng thường xảy ra trong quá trình nuôi tôm thẻ chân trắng (TTCT). Khi xuất hiện, tôm khó nuôi đến size lớn, ảnh hưởng đến hiệu quả vụ nuôi. Hệ sinh thái ao nuôi mất cân bằng, chỉ cần có tác động bất lợi cũng có thể làm tôm rớt ít hoặc nhiều, gây ảnh hưởng đến lợi nhuận. Bài viết đưa ra giải pháp và hướng dẫn cách phòng, trị khi các hiện tượng này xảy ra.

1. Bệnh đốm đen, lột dính vỏ, mất điệu bộ ảnh hưởng điều gì?

  • Khi ao nuôi mất cân bằng, mọi tác động bất lợi đều có thể làm tôm rớt nhiều hơn.

  • Hao hụt, tôm rớt khi lột, làm giảm tỷ lệ sống và mất sản lượng.

  • Khó canh thức ăn, thức ăn không tăng, dần làm môi trường ô nhiễm, dẫn đến mất sản lượng.

  • Không nuôi được tôm đến size lớn.

  • Giá bán giảm do chất lượng tôm giảm, dẫn đến lợi nhuận thấp.

2. Tại sao bệnh tôm đốm đen, lột dính vỏ, mất điệu bộ?

  • Nuôi mật độ cao, hệ thống ao nuôi quá tải.

  • Khí độc NH₄⁺/NH₃, NO₂⁻ cao hoặc kéo dài, gây stress cho tôm.

  • Tôm chưa được ăn đúng dinh dưỡng, không tạo được vỏ dày và sức đề kháng tốt.

  • Mưa, thời tiết thay đổi đột ngột làm ao nuôi mất cân bằng; các thông số pH, tảo, khí độc, vi khuẩn... thay đổi theo chiều hướng bất lợi.

Tham khảo thêm nguyên nhân gây bệnh đốm đen: Xem video.

Tôm rớt cụt thịt bị các con khác ăn dần, gây hao hụt và giảm sản lượng.

3. Ai làm tôm đốm đen, lột dính vỏ, mất điệu bộ?

Người nuôi:

  • Ao nuôi quá tải, làm hệ sinh thái ao mất cân bằng.
  • Chưa có giải pháp, lựa chọn chưa đúng quy trình nuôi hoặc chưa quan tâm đến khí độc trong ao nuôi.
  • Chưa sử dụng đúng loại dinh dưỡng để tăng sức đề kháng, tạo cơ mạnh, vỏ dày cho tôm.
  • Đến khi phát bệnh mới xử lý, khi đó chỉ cần một tác động nhỏ, môi trường thay đổi nhẹ cũng có thể làm tôm stress; hoặc khi tôm lột, lột ra bao nhiêu thì rớt bấy nhiêu.
  • Tạt khoáng, vi sinh, vôi, hóa chất... không đúng cách làm mất cân bằng, gây stress cho tôm, kích lột và làm tôm rớt.

Môi trường tác động:

Thời tiết thay đổi lớn, nắng nóng, mưa nhiều làm các thông số môi trường biến động lớn:

  • Nhiệt độ thay đổi.
  • Độ mặn thay đổi.
  • Áp suất thẩm thấu thay đổi.
  • Khuẩn, nấm, ký sinh trùng (KST) cao.
  • Tảo dao động.
  • Khí độc tăng.
  • pH dao động.
  • Chất rắn không hòa tan cao.
  • Oxy dao động.
  • Khoáng và các thành phần trong đất, nước chưa sẵn sàng để vật nuôi hấp thụ.

Các yếu tố trên khi mất cân bằng làm tôm stress, sức đề kháng yếu. Khi lột, chúng cắn nhau; con nào thoát được vùng nguy hiểm, khi lành sẽ để lại thẹo, đốm đen. Một số con không thoát được sẽ chết, những con khác lại ăn, nên phần thịt còn lại bị đứt khúc.

Người nuôi có thể không thấy tôm rớt, siphon không thấy, chọp cũng không thấy tôm rớt, nhưng dần dần mật độ tôm giảm, sản lượng mất trong khi lượng thức ăn không giảm. Từ đó, khi thu hoạch, hệ số FCR của vụ nuôi tăng cao.

4. Bệnh đốm đen, lột dính vỏ, mất điệu bộ ở đâu?

  • Môi trường không khí mang theo vi khuẩn xâm nhập thông qua superland, mưa cuốn theo..., làm ao nuôi mất cân bằng.
  • Môi trường nước phù hợp cho vi khuẩn phát triển, khí độc bùng phát, làm tôm yếu, hấp thu kém, hô hấp giảm, khiến bệnh diễn ra.
  • Tôm thường bị lột dính vỏ tại vị trí gần đốt đuôi do vết thẹo thâm đen, bám chặt và ăn sâu vào cơ thịt, khiến vỏ không tách ra hoàn toàn khi lột.
  • Tôm bị đốm đen xuất hiện trên toàn lớp vỏ ngoài. Tùy vào mức độ nặng hay nhẹ mà các đốm, thẹo, vết này xuất hiện nhiều hay ít; đồng thời, râu và chân cũng bị cụt, thâm đen.

 

Hình thể hiện vị trí tôm bị đốm đen, mất điệu bộ.

5. Bệnh đốm đen, lột dính vỏ, mất điệu bộ khi nào?

  • Bản chất bệnh liên quan đến tình trạng ao nuôi tồn tại khí độc (NH₄⁺/NH₃, NO₂⁻) kéo dài, làm sức đề kháng của tôm suy yếu.
  • Thường xảy ra nhiều hơn khi độ mặn thấp.
  • Thường xảy ra khi thời tiết thay đổi hoặc vào thời điểm giao mùa.
  • Tôm thường bắt đầu xuất hiện bệnh khi đạt khoảng 200 con/kg, sau 40 ngày nuôi. Tôm càng lớn càng dễ phát triển bệnh.

6. Giải pháp cho bệnh đốm đen, lột dính vỏ, mất điệu bộ như thế nào?

Phòng bệnh

Dựa vào nguyên nhân gây bệnh, từng nguyên nhân cần có giải pháp phù hợp. Giải pháp tổng thể dựa trên toàn bộ hệ sinh thái khu nuôi. Đồng thời, giải quyết đồng bộ và lựa chọn quy trình nuôi phù hợp sẽ giúp phòng ngừa bệnh.

  • Áp dụng 5 lớp bảo vệ ao nuôi ngay từ ngày đầu khi thiết kế. Tham khảo: 5 lớp bảo vệ ao nuôi

  • Tuân thủ 3 nguyên tắc bất di bất dịch trong NTTS. Tham khảo: 3 nguyên tắc trong NTTS

  • Tăng sức đề kháng cho vật nuôi bằng dinh dưỡng. Tham khảo: Hướng dẫn trộn dinh dưỡng theo quy trình STC A2

  • Sử dụng vôi, khoáng để cân bằng hệ đệm. Tham khảo: Tài liệu kỹ thuật về cân bằng hệ đệm

  • Mỗi tối sau 20 giờ, từ ngày thứ 10, sử dụng trực tiếp 1 kg CaO + SJC 009 (1 kg/2.000 m³) với mật độ 100 con/m². Pha với nhiều nước, kéo dài thời gian xả khoáng từ 2–3 giờ. Tăng dần liều lượng theo thời gian và mật độ nuôi.

  • Định kỳ hoặc khi thời tiết bất lợi, sử dụng STC No Stress để tăng sức đề kháng, ngừa stress cho vật nuôi. Tham khảo: STC No Stress

 

Hình sản phẩm STC No Stress

Trị bệnh: Khi phát hiện bệnh

Bước 1: Giảm 30% thức ăn, tạt STC No Stress với liều 1 gói/2.000 m³ nước.

Bước 2: Cho ăn dinh dưỡng: 2 cữ sáng STC CLEAN + STC-ZCOR, 2 cữ chiều STC Help 8 + STC-ZCOR, theo hướng dẫn quy trình STC A2. Tham khảo: Hướng dẫn trộn dinh dưỡng theo quy trình STC A2

Bước 3: Tạt xử lý STC A8: 200 g/2.000 m³ nước. Ngày hôm sau tạt 200 g STC K9, sau đó tạt xen kẽ đều mỗi ngày. Đối với ao bạt, tạt sau khi cấp nước.

Hình sản phẩm STC Clean, STC Help 8, STC-ZCOR

Lưu ý

  • Không tăng thức ăn khi chưa hết bệnh.

  • Không tác động mạnh làm kích lột tôm.

Đốm đen chỉ hết khi tôm lột ra lớp vỏ mới. Đồng thời, trong quá trình lột, môi trường và sức khỏe tôm phải tốt để STC No Stress hạn chế tôm khác tấn công cũng như hạn chế tôm bị rớt.

Tuy nhiên, nếu kích lột hoặc tác động làm tôm lột trong giai đoạn này khi tôm chưa đủ sức, dinh dưỡng chưa phù hợp hoặc khí độc chưa giảm thì tôm vẫn có thể bị rớt và hao hụt.

7. Kết luận khuyến nghị

  • Sử dụng dinh dưỡng đúng giúp tăng sức đề kháng, giúp tôm khỏe và ngừa bệnh.

  • Khí độc cao và tồn tại lâu làm tôm yếu, suy gan, tiêu hóa kém, dẫn đến stress và phát sinh bệnh.

  • Cho ăn vừa đủ đến thiếu, xử lý đúng quy trình giúp kiểm soát chất lượng nước và phòng ngừa bệnh.

  • Trong quá trình điều trị cần chấp nhận hao hụt. Khi tôm lột hoàn toàn lớp vỏ cũ, tôm mới phục hồi và hạn chế tái nhiễm.

Tham khảo website hoặc YouTube của công ty về quy trình STC A1, STC A2, STC A3 tương ứng với 3 hình thức nuôi.

Viết bài: Ths. Lê Trung Thực

 

 

Đăng kí nhận tin