6 CÁCH SỬ DỤNG VÔI ĐÚNG TRONG NTTS

Trong nuôi trồng thủy sản, vôi là vật tư quan trọng giúp cải tạo môi trường ao, ổn định pH, kiểm soát tảo, ức chế mầm bệnh và hỗ trợ phát triển hệ vi sinh. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao và tránh gây stress cho vật nuôi, người nuôi cần hiểu rõ từng loại vôi, mục đích sử dụng và liều lượng phù hợp.

1. Sử dụng vôi nóng (CaO) cho ao đất phèn – tăng pH nhanh và khử phèn

Vôi nóng là lựa chọn phù hợp trong điều kiện đất phèn nhiều, pH thấp vì khi phản ứng với nước, CaO tạo ra nhóm OH⁻ giúp tăng pH nhanh và trung hòa axit trong môi trường ao. Đồng thời, nhóm OH⁻ còn kết tủa ion sắt (Fe²⁺) trong nước theo phản ứng:

• Fe²⁺ + 2OH⁻ → Fe(OH)₂ (rắn)
• 4Fe(OH)₂ + O₂ + 2H₂O → 4Fe(OH)₃ (rắn)

Nhờ đó giúp khử phèn, giảm độc tố kim loại và cải thiện chất lượng nước ao.

Vôi nóng thường được sử dụng trong giai đoạn cải tạo ao ban đầu, hoặc trong quá trình nuôi có thể rải một lượng phù hợp dọc mé bờ để hạn chế phèn rửa trôi xuống ao.

Đối với khu vực đất có pH cao hoặc nguồn nước ít phèn, nên sử dụng đá vôi CaCO₃ vì chi phí thấp, hòa tan chậm, giúp ổn định pH và môi trường nước bền vững hơn.

Hình ảnh sử dụng vôi nóng ở ao lắng nuôi tôm thẻ công nghệ cao tại Farm Đức Thuận năm 2025.

2. Sử dụng vôi nóng (CaO) để sát trùng hồ ương – khử khuẩn và diệt mầm bệnh

Trong ao nuôi lâu năm, mầm bệnh, nấm, vi khuẩn, virus và các vật chủ trung gian thường tồn lưu trong bùn đáy và bề mặt ao. Việc sử dụng vôi nóng (CaO) ngâm ao là biện pháp hiệu quả giúp tiêu diệt mầm bệnh, khử khuẩn mạnh và hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong vụ nuôi mới.

Cách thực hiện

• Bơm nước vào ao khoảng 0,2 m

• Hòa tan vôi nóng với nước theo liều lượng phù hợp, ngâm ao từ 3 – 5 ngày

• Sau đó xả bỏ nước, vệ sinh và cấp lại nước sạch để chuẩn bị thả nuôi

Liều lượng khuyến nghị

• Ngâm ao bằng nước: 0,5 – 1 kg vôi nóng/m³ nước

• Xử lý nền đáy khô: 100 – 150 kg/1.000 m²

Đối với ao đã sẵn sàng thả nuôi

Có thể rải một lớp vôi nóng mỏng quanh ao để:

• Tạo hệ đệm pH ban đầu

• Hạn chế mầm bệnh còn sót lại

• Ổn định môi trường trước khi cấp nước

3. Sử dụng vôi nóng (CaO) để cắt tảo trong ao nuôi 

Khi vôi sống (CaO) tiếp xúc với nước, nó phản ứng mạnh, tỏa nhiệt và tạo thành vôi tôi Ca(OH)₂. Quá trình này làm pH tăng đột ngột, vượt ngưỡng chịu đựng của tảo nên tảo bị chết hàng loạt. Đây là biện pháp xử lý tảo nhanh và hiệu quả nếu được sử dụng đúng kỹ thuật.

 Thời điểm sử dụng

• Nên tạt vào ban đêm (khoảng 23h – 24h) khi nhiệt độ nước thấp

• Tránh tạt vào buổi trưa để không gây sốc nhiệt cho tôm

• Chạy quạt nước mạnh để hạn chế thiếu oxy trong ao

 Liều lượng tham khảo

• 10 – 30 kg/1.000 m³ nước (tùy mức độ tảo)

• Không lạm dụng để tránh biến động môi trường quá lớn

 Xử lý sau khi cắt tảo

• Bổ sung vi sinh hoặc thay nước để phân hủy xác tảo

• Giúp tránh ô nhiễm nước và hiện tượng thiếu oxy gây sốc cho tôm

 Lưu ý đối với ao bạt

• Cần siphon đáy để loại bỏ cặn vôi lắng nhằm tránh tích tụ lâu dài

Sử dụng vôi nóng để cắt tảo là phương pháp hiệu quả trong việc kiểm soát tảo độc, nhưng cần thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo an toàn cho tôm và duy trì chất lượng nước ổn định.

Tham khảo 3 nguyên tắc bất di bất dịch trong NTTS.

4. Sử dụng đá vôi (CaCO₃) khi cần gây màu nước và tạo giá thể vi sinh

Trong quá trình nuôi, việc gây màu nước và nuôi hệ tảo – vi sinh có lợi là rất quan trọng. Đá vôi (CaCO₃) cung cấp ion Ca²⁺ và kiềm giúp tảo phát triển ổn định, đồng thời không làm pH tăng đột ngột, không sinh nhiệt nên không gây ảnh hưởng hoặc làm chết vi sinh trong ao.

Thời điểm sử dụng phù hợp

• Đối với ao chuẩn bị thả giống hoặc vật nuôi nhỏ:
  Nên sử dụng đá vôi vào buổi sáng để duy trì màu nước ổn định, hỗ trợ tảo phát triển đều.

• Đối với ao nuôi lâu ngày, tảo dày:
  Nên sử dụng vào buổi chiều mát hoặc ban đêm sau 22h để giảm bớt mật độ tảo mà không gây biến động môi trường.

Kết hợp đá vôi với vi sinh STC 22

Khi pha STC 22 với đá vôi, đá vôi sẽ sủi bọt và tan dần, tạo ra ion Ca²⁺ giúp:

• Tăng độ kiềm ổn định

• Cung cấp canxi dạng ion dễ hấp thụ cho vật nuôi

• Duy trì hệ vi sinh tốt trong môi trường nước

Khi lượng đá vôi nhiều, pH nước đạt khoảng 7, đá vôi gần như không tiếp tục tan mà tồn tại dưới dạng phân tử mịn lơ lửng. Đây là điều kiện thuận lợi để vi sinh bám lên, phân tán và lắng xuống đáy, giúp xử lý tốt tầng đáy ao.

👉 Điều này giải thích vì sao pha STC 22 với đá vôi không làm chết vi sinh, mà còn hỗ trợ hệ vi sinh hoạt động hiệu quả hơn.

5. Sử dụng đá vôi để tăng kiềm và ổn định pH ao nuôi

Trong quá trình nuôi, việc duy trì độ kiềm và pH ổn định đóng vai trò đặc biệt quan trọng để giữ hệ tảo – vi sinh hoạt động cân bằng và môi trường nước ổn định. So với vôi nóng, đá vôi (CaCO₃) hòa tan chậm, không làm pH tăng đột ngột nên an toàn hơn, phù hợp sử dụng trong suốt quá trình nuôi.

Trong ao nuôi tôm, độ kiềm là yếu tố:

• Giúp tôm cân bằng áp suất thẩm thấu

• Thúc đẩy quá trình trao đổi chất

• Góp phần quan trọng trong quá trình hình thành và cứng hóa vỏ

Khi kết hợp vi sinh STC 22 cùng OC THAIL hoặc STC FLOCK, hệ vi sinh sinh ra enzyme và khuẩn lactic tạo H⁺ trong môi trường nước, giúp đá vôi tan tốt hơn, từ đó:

• Tăng kiềm ổn định

• Cải thiện môi trường nước

• Hỗ trợ hệ vi sinh hoạt động hiệu quả

• Giúp tôm phát triển khỏe, lột xác tốt và hạn chế sốc môi trường

Hình ảnh sử dụng vôi canxi ở ao sẵn sàng tại Farm Thạnh Phú Bến Tre năm 2023.

5. Sử dụng đá vôi để cung cấp canxi cho vật nuôi

Giai đoạn cải tạo ban đầu

Việc sử dụng đá vôi (CaCO₃) trong giai đoạn cải tạo giúp:

• Tiết kiệm chi phí so với nhiều loại vôi khác

• Đá vôi hòa tan từ từ nên pH tăng ổn định, không biến động mạnh

• Duy trì độ kiềm bền vững trong suốt quá trình nuôi

  → Giúp môi trường nước ổn định lâu dài.

Trong quá trình nuôi

Canxi là khoáng chất không thể thiếu trong ao nuôi tôm – cua – cá. Chỉ canxi dạng ion Ca²⁺ mới được vật nuôi hấp thụ trực tiếp thông qua:

• Mang

• Bề mặt vỏ

• Quá trình trao đổi chất trong nước

Việc bổ sung đá vôi định kỳ giúp:

• Cung cấp Ca²⁺ ổn định

• Ít làm biến động pH nên không gây stress

• Hạn chế biến động tảo, tránh rớt tảo

• Hỗ trợ quá trình lột xác và phát triển vỏ khỏe

Khi kết hợp:

• STC 22 để hòa tan đá vôi tốt hơn

• Trộn chung với Oc Thail và rải định kỳ
  → Giúp:

• Duy trì thức ăn tự nhiên trong ao

• Cung cấp khoáng đa – vi lượng cần thiết

• Tôm, cua phát triển nhanh, vỏ đẹp – chắc khỏe và đạt chất lượng cao

Tham khảo link sử dụng nước ủ STC 22 pha đá vôi.

7. Kết luận & Khuyến nghị

• Việc sử dụng vôi đúng cách trong nuôi trồng thủy sản không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, mà còn góp phần giữ môi trường nước ổn định, hạn chế stress và nâng cao sức khỏe vật nuôi. Loại vôi sử dụng, liều lượng và thời điểm xử lý đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả cải tạo – xử lý nước cũng như chất lượng vụ nuôi.
• Vôi là vật tư không thể thiếu trong NTTS hiện đại: giúp ổn định pH, tăng độ kiềm, hỗ trợ quá trình lột xác, cứng vỏ, cải thiện tăng trưởng và nâng cao sức đề kháng cho tôm – cua – cá.
• Kết hợp nước vi sinh STC 22 để hòa tan đá vôi giúp tạo ra ion Ca²⁺ dễ hấp thụ cho vật nuôi, đồng thời vẫn đảm bảo an toàn, không làm chết vi sinh – giúp hệ sinh thái nước hoạt động cân bằng và hiệu quả hơn.